Tủ lạnh bảo quản Vaccine

Tủ lạnh bảo quản vaccine là thiết bị “xương sống” trong y tế dự phòng và tiêm chủng. Vaccine là chế phẩm sinh học nhạy cảm với nhiệt độ và ánh sáng. Do đó, chỉ cần bảo quản sai nhiệt độ trong một khoảng thời gian nhất định, hiệu lực có thể suy giảm, dẫn đến giảm khả năng tạo miễn dịch, tăng nguy cơ thất bại tiêm chủng và gây lãng phí rất lớn. 

Vì vậy, hiểu đúng về tủ lạnh bảo quản vaccine, tiêu chuẩn kỹ thuật, cách vận hành và lựa chọn thiết bị phù hợp là yêu cầu bắt buộc đối với cơ sở tiêm chủng, bệnh viện, phòng khám và trung tâm y tế.

1. Giới thiệu tủ lạnh bảo quản vaccine

Tủ lạnh bảo quản vaccine là tủ lạnh chuyên dụng được thiết kế để duy trì nhiệt độ ổn định trong dải yêu cầu của vaccine, thường là +2°C đến +8°C cho đa số vaccine sử dụng trong chương trình tiêm chủng. Tủ có khả năng:

• Giữ nhiệt độ ổn định và đồng đều trong khoang tủ, hạn chế vùng lạnh – vùng nóng.
• Cảnh báo khi nhiệt độ vượt ngưỡng (nhiệt độ cao/ thấp).
• Ghi dữ liệu nhiệt độ (data logging) để truy xuất lịch sử.
• Tối ưu cho môi trường y tế: cửa kín, gioăng tốt, hệ thống làm lạnh chính xác, nhiều khay/giá phù hợp hộp vaccine, hạn chế đóng băng.

Giới thiệu tủ lạnh bảo quản vaccine

Tóm lại: Tủ lạnh vaccine không chỉ “làm lạnh”, mà là thiết bị kiểm soát nhiệt độ chuẩn y tế phục vụ an toàn tiêm chủng.

2. Vì sao không nên dùng tủ lạnh gia dụng để bảo quản vaccine?

Nhiều người nghĩ “tủ lạnh nào cũng giống nhau”, nhưng thực tế tủ lạnh gia dụng không tối ưu cho vaccine vì:

• Nhiệt độ dao động lớn: Tủ lạnh gia dụng thường dao động nhiệt theo chu kỳ máy nén và theo tần suất mở cửa. Dao động nhiệt khiến vaccine có nguy cơ ra khỏi dải an toàn.
• Dễ tạo vùng đóng băng: Vaccine rất “kỵ” đóng băng (đặc biệt nhóm vaccine có tá dược nhôm như DTP, Viêm gan B, HPV… tùy loại). Trong tủ gia dụng, các vùng sát dàn lạnh, sát thành sau, ngăn đá… dễ gây đóng băng cục bộ.
• Không có cảnh báo và ghi dữ liệu chuẩn: Nhiều tủ gia dụng không có báo động nhiệt độ, không ghi log tự động. Trong y tế, việc truy xuất dữ liệu là cực kỳ quan trọng để đánh giá “vaccine có còn an toàn sử dụng không”.
• Không đạt yêu cầu về chuỗi lạnh: Chuỗi lạnh yêu cầu kiểm soát nhiệt độ liên tục và có bằng chứng theo dõi. Tủ chuyên dụng đáp ứng tốt hơn nhờ cảm biến, logger, cảnh báo, thiết kế luồng khí.

3. Nhiệt độ bảo quản vaccine chuẩn là bao nhiêu?

3.1 Dải nhiệt độ phổ biến: +2°C đến +8°C

Phần lớn vaccine dạng dung dịch/ hỗn dịch dùng thường quy được bảo quản ở +2°C đến +8°C. Mục tiêu là giữ ổn định và tránh vượt ngưỡng.

3.2 Một số vaccine cần âm sâu

Một số vaccine/ chế phẩm có yêu cầu bảo quản âm sâu (ví dụ -20°C hoặc -70°C) tùy từng loại, thường gặp ở một số vaccine/ sinh phẩm đặc thù. Khi đó cần tủ đông y tế hoặc tủ âm sâu (ULT freezer) chuyên dụng.

3.3 Nguy cơ khi nhiệt độ sai

• Nhiệt độ cao: hoạt tính kháng nguyên suy giảm nhanh, đặc biệt khi vượt quá +8°C kéo dài.
• Nhiệt độ thấp/ đóng băng: có thể làm vỡ cấu trúc, gây tách pha, làm giảm hiệu lực; một số vaccine bị hư không thể phục hồi.

Điểm mấu chốt: Với tủ lạnh bảo quản vaccine, điều quan trọng không phải “lạnh bao nhiêu” mà là ổn định đúng dải và có giám sát liên tục.

4. Bảo quản vaccine trong tủ lạnh bảo quản

Mỗi loại vaccine có một điều kiện bảo quản khác nhau, với mức nhiệt từ 2 - 8^oC. Vì thế, với tùy loại mà sử dụng một tủ bảo quản được cài đặt chế độ khác nhau. Một điều cơ bản mà ta cần biết là nhiệt độ và ánh sáng là kẻ thù hủy hoại mọi loại vaccine, đặc biệt là vaccine sống (sởi, bại liệt, BCG…). Bên cạnh đó, sự đông lạnh cũng có thể làm hỏng những loại vaccine giải độc tố (uốn ván, bạch hầu…).

Rồi không chỉ đơn thuần chỉ là một chiếc tủ bảo quản, trong vấn đề tiêm chủng, cần có cả một dây chuyền lạnh được xác lập hình thành. Từ nơi chứa ngoài tủ lạnh, còn có nhà lạnh, hộp cách nhiệt, phích đá, sau đó quá trình vận chuyển chung gian và quá trình tiêm chủng cũng cần được đảm bảo đúng tiêu chuẩn này. Đặc điểm lớn nhất khi bảo quản vaccine là nếu vaccine đã hỏng, thì dù có bảo quản lại ở bất cứ điều kiện nào đi nữa, vaccine đó cũng không thể sử dụng lại, chỉ có cách thải loại.

Ngoài ra, cũng cần lưu ý rằng vaccine cũng rất dễ bị phá hủy bởi các loại hóa chất tẩy uế, sát trùng. Vì thế mà đối với dụng cụ tiêm chủng, người ta không dùng ngay sau khi khử trùng bằng hóa chất, mà phải khử trùng lại bằng nhiệt độ cao với hình thức luộc, hấp dụng cụ.

Quá trình bảo quản vaccine trong tủ bảo quản nói riêng và những khu vực bảo quản nói chung cần được kiểm tra thường xuyên mỗi ngày. Tất cả các mẫu vaccine hết hạn, có dấu hiệu hỏng đều phải được bỏ đi ngay khi phát hiện, không được phép lưu trữ trong tủ, và việc hủy luôn phải đi kèm biên bản hủy.

Các loại sản phẩm tủ đông lạnh bảo quản vaccine cần phải đúng tiêu chuẩn chất lượng, hoạt động ổn định, duy trì nhiệt độ lý tưởng cho việc bảo quản, đồng thời phải có chức năng cảnh báo mất điện, có thể duy trì hoạt động cho đến 72 tiếng kể cả khi không có nguồn điện hoạt động.

5. Phân loại tủ lạnh bảo quản vaccine phổ biến

5.1 Tủ lạnh vaccine để bàn/ dung tích nhỏ

• Phù hợp phòng tiêm nhỏ, nhu cầu ít, ưu tiên tiết kiệm diện tích.
• Ưu điểm: gọn, dễ lắp đặt
• Nhược điểm: dung tích hạn chế, cần sắp xếp khoa học tránh quá tải

5.2 Tủ lạnh vaccine đứng (upright)

• Dạng phổ biến ở phòng tiêm, bệnh viện.
• Ưu điểm: dễ thao tác, lấy vaccine nhanh, bố trí khay hợp lý
• Nhược điểm: khi mở cửa dễ thất thoát nhiệt hơn dạng nằm

5.3 Tủ lạnh vaccine dạng nằm (chest)

• Phù hợp lưu trữ số lượng lớn, mở nắp ít thất thoát nhiệt.
• Ưu điểm: giữ nhiệt tốt, ổn định hơn khi mất điện ngắn
• Nhược điểm: khó lấy đồ ở đáy, cần bố trí rổ/giỏ

5.4 Tủ đông y tế và tủ âm sâu (ULT)

• Dành cho sinh phẩm cần nhiệt độ âm thấp.
• Ưu điểm: đáp ứng yêu cầu âm sâu
• Nhược điểm: chi phí cao, tiêu thụ điện lớn, cần bảo trì chuẩn

6. Xử lý khi tủ lạnh vaccine vượt ngưỡng nhiệt độ

Đây là tình huống “khủng hoảng” trong tiêm chủng. Nguyên tắc chung:

• Cách ly vaccine (không sử dụng ngay)
• Ghi nhận đầy đủ: thời điểm, nhiệt độ cao nhất/thấp nhất, thời gian vượt ngưỡng
• Giữ nguyên trạng vaccine (không tự ý hủy)
• Báo phụ trách chuyên môn/ đơn vị quản lý để đánh giá khả năng sử dụng tiếp
• Truy xuất dữ liệu logger để kết luận rủi ro

Tùy loại vaccine và mức độ sai lệch nhiệt, hướng xử lý sẽ khác nhau. Vì vậy việc có dữ liệu nhiệt độ là điều quyết định.

7. Kết luận

Tủ lạnh bảo quản vaccine là thiết bị quyết định sự an toàn và hiệu quả của hoạt động tiêm chủng. Lựa chọn đúng tủ, vận hành đúng quy trình và giám sát nhiệt độ liên tục giúp bảo vệ chất lượng vaccine, giảm lãng phí, đồng thời đảm bảo uy tín cho cơ sở y tế. 

Câu hỏi thường gặp về tủ lạnh bảo quản vaccine

Tủ lạnh bảo quản vaccine có cần nhiệt kế riêng không?

Nên có thiết bị đo độc lập hoặc data logger để đối chiếu, đặc biệt khi cơ sở cần hồ sơ theo dõi.

Có nên dùng tủ lạnh mini để bảo quản vaccine?

Nếu là tủ mini gia dụng: không khuyến nghị vì độ ổn định thấp. Nếu là tủ vaccine dung tích nhỏ chuyên dụng: có thể dùng.

Bao lâu cần bảo trì tủ lạnh vaccine?

Tùy hãng và tần suất sử dụng, nhưng nên có lịch bảo trì định kỳ: vệ sinh dàn nóng, kiểm tra gioăng, kiểm tra cảm biến/ logger.

Đặt vaccine ở nhiệt độ 0°C có sao không?

Có thể gây rủi ro với nhiều loại vaccine, đặc biệt nhóm nhạy cảm với đóng băng. Mục tiêu vẫn là +2°C đến +8°C và tránh vùng 0°C/ âm.

Meditop cung cấp thiết bị y tế chất lượng cao, với hệ thống phân phối rộng khắp từ Bắc vào Nam. Chúng tôi coi trọng giá trị nhân văn, tin vào giá trị tốt đẹp được tạo nên từ hiệu quả đóng góp cho xã hội.

Công ty Cổ phần Thương mại Quốc Tế Meditop

Hotline: 0942.402.306

Website: https://meditop.com.vn/

VPHN: 16BT2 đường Trần Thủ Độ, Phường Yên Sở, Hà Nội.

VPĐN: số 258, đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, Phường Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng.

VPHCM: 28 đường N5, Jamona Golden Silk, Bùi Văn Ba, Tân Thuận, TP HCM.